Пра надзвычайную палітычную сітуацыю ў Беларусі і колькасць палітычных зняволеных

Мы хочам звярнуць увагу грамадскасці на поўную колькасць палітычных зняволеных і пераследаваных па палітычных матывах беларусаў, якія ўдзельнічалі ў пратэстах, звязаных з выбарамі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у 2020 годзе; а таксама адзначаем супярэчнасць у механізме прызнання “палітычнымі зняволенымі”, які выкарыстоўваецца на дадзены момант.

Сотні беларусаў, якія знаходзяцца пад вартай або арыштам з-за сваёй палітычнай пазіцыі, не прызнаны палітычнымі зняволенымі на падставе абвінавачання іх у гвалце / злачынстве супраць асобы (у адрас супрацоўнікаў сілавых структур) або маёмасці. Аднак у сувязі з існуючай рэпрэсіўнай палітычнай сітуацыяй у Беларусі мы настойваем на неабходнасці змянення падыходу да прызнання палітычным зняволеным. Падыходы да крытэрыяў, якія выкарыстоўваюцца на дадзены момант, не былі разлічаны на функцыянаванне ў сітуацыі гвалтоўнага ўтрымання ўлады і прававога дэфолту. У той жа час людзі, якія пацярпелі за спробу абараніць сябе, перашкодзіць гвалту або гвалтоўнаму ўтрыманню ўлады, пацярпелі ад неправамерных дзеянняў сілавых структур і немагчымасці справядлівага судовага разбіральніцтва (фактычнай забароны з боку рэжыму на доступ да правасуддзя), павінны быць прызнаны палітычнымі зняволенымі з мэтай забеспячэння іх і іх сем'яў неабходнай ім праваабарончай і гуманітарнай падтрымкай, а таксама наступнымі вызваленнем і рэабілітацыяй.

Мы заяўляем, што на момант напісання гэтага тэксту у Рэспубліцы Беларусь знаходзіцца больш за 1021 палітычнага зняволенага (колькасць указана на 22 кастрычніка 2021 года). Гэтая лічба не з'яўляецца канчатковай і патрабуе пастаяннай актуалізацыі з улікам рэпрэсій, якія працягваюцца. Адпраўной кропкай для вызначэння статусу “палітычны зняволены” або “палітычная зняволеная” з'яўляецца крымінальная справа, ініцыяваная ў сувязі з пратэснай дзейнасцю, якая прывяла да пазбаўлення волі або абмежавання волі з накіраваннем у папраўчую ўстанову. Акрамя таго, у дачыненні да яшчэ 287 чалавек мы прапануем выкарыстоўваць статус “тыя, хто зазнаў палітычна матываваны пераслед”.

Наша мэта — зрабіць бачным для грамадства кожнага палітычнага зняволенага і тых, хто зазнаў палітычна матываваны пераслед, і аказаць ім неабходную дапамогу.

Прынцыпы заявы:

забяспечыць бачнасць і публічную падтрымку ўсім пацярпелым, якія былі яе пазбаўлены на падставе адсутнасці ў іх статусу "палітвязень";
з дапамогай статусу палітвязняў даць доступ да дапамогі, публічнай абароны, вызвалення і наступнай рэабілітацыі;
цяперашні падыход да крытэрыяў прызнання палітвязнямі быў распрацаваны ў іншых умовах і не адпавядае сітуацыі паўсюднага парушэння закона ў Беларусі і немагчымасці справядлівага суда;
мы не выпрацоўваем новыя пастаянныя крытэрыі. Мы прапануем выкарыстоўваць іншы падыход для цяперашняй беспрэцэдэнтнай сітуацыі.

Мы запрашаем СМІ і іншыя профільныя арганізацыі выкарыстоўваць у публікацыях і справаздачах поўную лічбу палітвязняў.

Мы запрашаем іншыя праваабарончыя арганізацыі далучыцца да гэтай заявы.

Каб падпісаць заяву, адпраўце поўную назву сваёй ініцыятывы/арганізацыі і яе лагатып на электронную пошту: [email protected]

Падрабязнае абгрунтаванне тэзісаў заявы — у дадатку.

Dissident.by
Politzek.me
Грамадзянская ініцыятыва "Вызваленне2020"
Дабрачынны фонд "Краіна для жыцця" (Labdaros ir paramos fondas „Strana dlya zhizni“), FUNDACJA CHARYTATYWNA "KRAJ DO ZYCIA”
Міжнародны цэнтр грамадзянскіх ініцыятыў "Наш Дом" (International centre for civil initiatives "Our House")
Грамадскі рух "Краіна для жыцця" (Civil Movement Country For Life)
Праваабарончая арганізацыя "Платформа"
Рух Салідарнасці "Разам"
ГО "Права діють"
БФ "Антикризовий Центр Білоруський Дім"
Група «Хрысціянскае бачанне»
Грамадзянская ініцыятыва «Шлях да Гаагі»
Грамадзянская анлайн-ініцыятыва "Еўропа без дыктатур!"
Фемгрупа Каардынацыйнай рады
Беларускае аб'яднанне RAZAM e.V
Канал віцебскіх двароў "Віцебск, я гуляю!"
Беларускі жаночы фонд
Асацыяцыя «Беларуская дыяспара ў Аўстрыі»/Асацыяцыя "Беларуская дыяспара у Аўстрыі"
Нефармальнае аб'яднанне Суполка Беларусаў Ірландыі
Вольная Масюкоўшчына (аб'яднанне актывістаў мікрараёнаў Масюкоўшчыны-1 і Масюкоўшчыны-2)
Беларусы Познані
Аб'яднанне мікрараёнаў "Фрунзенскі рух"
ByProsvet — самвыдат Беларусі
Анархісцкі чорны крыж Беларусь (*крытычная падтрымка)
МенскРазам
Актыў раёна Ружанка, г. Мінск
Тэлеграм-канал "Баста". Аб'яднанне апазіцыйных арганізацый і партый
Актыў г. Барысава
Vsi Dapamoga
Штаб Аб'яднаных Сіл Ш.А.С.
Грамадзянская ініцыятыва беларусаў Фінляндыі па падтрымцы палітвязняў
ZUBR
Актыў раёна Тучынка, Мінск
Квартал Вікторыя, Мінск
Народная Грамада
Беларусы Бельгіі
Сетка незалежных СМІ belonews
Супольнасць СтопПрапаганда. Кіберпартызаны, Жоўтая група
Народная амбасада Беларусі ў Літве
Народныя амбасады Беларусі
Беларусы Сіэтлу / Беларусы Сіэтла
STOP LUKA
Актыў раёна Шарыкі, Мінск
Беларуская дыяспара Варшавы
Суполка Беларусаў Уроцлава/Аб'яднанне беларусаў Уроцлава Салідарнасць
Грамадзянская ініцыятыва "Будзем разам", Мазыр
Associació RAZAM Bielorussos de Catalunya
Анлайн-музей "Ляцяць лісты"
ДАР — дваровыя актывісты за мяжой
Littouwin LIONS CLUB
Моладзевы Блок | Моладзь.бел
Форум дэмакратычных сіл Беларусі
Solidaritätsnetz International
Член ГНК па сачэнні за захаваннем правоў чалавека ў месцах пазбаўлення волі Андрэй Бодзілеў
Былы палітвязень Беларусі Жамчужны Міхаіл Ігаравіч
Bella Fox (Бэла Фокс) — незалежная журналістка
Дэлегаты СХОДу: Бадзюля Алена Аляксандраўна (Мінск, Фрунзенскі — геройскі), Байтасаў Рахметола Рахімжанавіч (Мінск, Севастопальскі), Блажэвіч Аляксей (Светлагорскі Раённы), Барадзіч Сяргей Аляксандравіч (Мінск, Фрунзенскі — Кунцаўшчынскі), Дубіна Сяргей Вітальевіч (Ляхавіцкі), Ярэмін Аляксандр (Барысаўскі Цэнтральны), Ісідовіч Алена (Мінскі Рогаўскі), Калбун Дзяніс Казіміравіч (Заводскі-Ангарскі), Краўчанка Ганна (Мінск Маскоўскі Сапегаўскі), Лазовік Дзмітрый Анатольевіч (Мінск-Маскоўскі Пятроўшчынскі), Масюк Наталля Мікалаеўна (Слуцкі Вакзальны), Міхалап Уладзімір Уладзіміравіч (Бабруйск мэблевы)
Незалежная актывістка з Бельгіі Окрут Уладзіслава. Расследавальніца; удзельніца ініцыятывы па прызнанні Лукашэнкі злачынцам супраць чалавечнасці (Антон Малкін); аўтарка ініцыятывы "павага пачынаецца з правільнай транслітарацыі. Беларусь — а не Беларуссия"
Незалежны мастак Sergest

Дадатак да заявы №1: Палітычная сітуацыя ў РБ і тэзісы заявы

На працягу ўсяго тэрміну кіравання беларускі рэжым выкарыстоўваў інструмент палітычнага пераследу ў мэтах гвалтоўнага ўтрымання ўлады. Актыўныя палітычныя апаненты Аляксандра Лукашэнкі былі забітыя або зніклі без вестак, сярод іх Юрый Захаранка, Віктар Ганчар, Анатоль Красоўскі, а многія актывісты, праваабаронцы і незалежныя журналісты падвяргаліся крымінальнаму пераследу па сфабрыкаваных справах і катаванням. У выніку палітычных рэпрэсій у Беларусі рэгулярна былі палітычныя зняволеныя.

Тады, выкарыстоўваючы маніпуляцыі і вымушанае вызваленне палітычных зняволеных у абмен на зняцце міжнародных санкцый, рэжыму ўдавалася захоўваць адносіны з дэмакратычным светам. Аднак падзеі, звязаныя з выбарамі прэзідэнта Беларусі ў 2020 годзе, і жудасны гвалт і знішчэнне грамадзянскай супольнасці, якія рушылі ўслед за імі, стварылі беспрэцэдэнтную палітычную, прававую і сацыяльную абстаноўку ў краіне.

Адкрытыя супрацьпраўныя дзеянні рэжыму: затрыманні прэтэндэнтаў у кандыдаты ў прэзідэнты па сфабрыкаваных крымінальных справах, масавыя адміністрацыйныя затрыманні, шматлікія парушэнні на выбарчых участках — прывялі да прававога калапсу. У выніку суды, службы аховы правапарадку, служба бяспекі прэзідэнта, КДБ, сілавыя падраздзяленні і нават такія структуры, як МНС і ЖКГ, якія выконваюць загады рэжыму, сталі органамі масавых палітычных рэпрэсій у мэтах ліквідацыі пратэснай актыўнасці.

Пачынаючы са жніўня 2020 года і па цяперашні час зафіксавана маштабнае ўжыванне гвалту, зброі, катаванняў у адносінах да грамадзян. Беларусь хоць і ратыфікавала Канвенцыю супраць катаванняў і іншых жорсткіх, бесчалавечных або тых, што прыніжаюць годнасць, відаў абыходжання і пакарання, але ўзятыя на сябе міжнародныя абавязацельствы рэжым не выконвае, больш за тое, адкрыта парушае.

Паводле пацверджаных даных, у выніку ўжывання фізічнага або псіхалагічнага гвалту альбо зброі сілавымі структурамі загінулі як мінімум 4 чалавекі (Аляксандр Тарайкоўскі, Генадзь Шутаў, Раман Бандарэнка, Дзмітрый Стахоўскі). Яшчэ як мінімум 5 смерцяў звязваюць з дзеяннямі або бяздзейнасцю сілавых структур.

У выніку бесперапынных рэпрэсій дзясяткі тысяч грамадзян уцяклі з Беларусі. Дзясяткі тысяч пацярпелі і працягваюць станавіцца ахвярамі незаконных затрыманняў і арыштаў, пазасудовых расправаў, вынясення злачынных прысудаў з непрапарцыйна цяжкімі мерамі пакарання. Паводле даных Следчага камітэта, было заведзена больш за 4600 спраў, звязаных з пратэснай актыўнасцю, з якіх толькі каля паўтары тысячы вядомыя грамадскасці.

Зыходзячы з вышэйсказанага і ўлічваючы палітычны і прававы кантэкст у Беларусі, мы, праваабаронцы, незалежныя гуманітарныя ініцыятывы і актывісты, журналісты і прадстаўнікі грамадзянскіх супольнасцей, заяўляем пра неабходнасць увядзення новага падыходу да прызнання палітычным зняволеным.

Улічваючы, што асноўным спрэчным момантам у справе прызнання палітвязняў з'яўляецца пытанне ўжывання гвалту, мы настойваем, што ў кантэксце цяперашняй палітычнай сітуацыі ў Беларусі неабходна ўлічваць і зыходзіць з таго, што

дзеянні супрацоўнікаў МУС часта маюць правакацыйны і жорсткі гвалтоўны характар;
прадстаўнікі сілавых структур рэгулярна ажыццяўляюць гвалтоўныя затрыманні, знаходзячыся ў балаклавах і адзенні без апазнавальных знакаў, а таксама без прад'яўлення дакументаў, якія пацвярджаюць іх асобу і правамернасць дзеянняў;
у грамадзяніна адсутнічае легальная магчымасць абараніць свае правы, у тым ліку права на самаабарону і неабходную абарону, на дзеянні ў інтарэсах іншых асоб, якія падвяргаюцца гвалту.

Права на жыццё, асабістую свабоду і недатыкальнасць нароўні з іншымі правамі вызначаны Міжнародным пактам ААН аб грамадзянскіх і палітычных правах. Аднак

судовая галіна ўлады ў Беларусі наўпрост падпарадкоўваецца рэжыму, што робіць немагчымым сумленны і справядлівы суд, які абараняў бы правы і свабоды і непрадузята разглядаў такія справы;
маніторынг судовых працэсаў абцяжараны, нярэдка судовыя працэсы з'яўляюцца закрытымі без законных на тое прычын;
у многіх выпадках падсудныя і сваякі не маюць доступу да матэрыялаў крымінальных спраў; адвакаты падвяргаюцца ціску і пазбаўляюцца ліцэнзій за абарону сваіх падапечных;
у якасці сведак абвінавачання выступаюць ананімныя асобы ў балаклавах;
часта крымінальныя справы ўзбуджаюцца па артыкулах, якія не адносяцца да пратэснай дзейнасці, з мэтай схаваць палітычны характар крымінальнай справы (эканамічныя артыкулы, фінансаванне экстрэмісцкай дзейнасці, хуліганства).

Судовыя разбіральніцтвы па палітычна матываваных справах не адпавядаюць ні нормам міжнароднага права, устаноўленым Міжнародным пактам ААН аб грамадзянскіх і палітычных правах, ні нацыянальнаму заканадаўству, і маюць яўна дыскрымінацыйны характар, звязаны з палітычным пераследам чалавека з-за яго перакананняў і поглядаў у якасці помсты за спробу выказаць нязгоду з рэжымам. Такім чынам, судовы працэс мае дэкларатыўны і фіктыўны характар і не ставіць мэтай справядлівы, бесстаронні і аб'ектыўны разгляд справы.

Улічваючы вышэйпералічаныя абставіны, мы настойваем на выкарыстанні прынцыпу прэзумпцыі невінаватасці ў пытаннях прызнання палітычным зняволеным. У адпаведнасці з гэтым прынцыпам асоба лічыцца невінаватай, пакуль яе віна ў здзейсненым злачынстве не будзе даказана ў парадку, прадугледжаным законам. Прызнаючы прамую залежнасць судовай улады ад рэжыму і ўжыванне гвалту для ціску на зняволеных, мы сцвярджаем, што судаводства па палітычна матываваных справах не легітымнае. А менавіта, што справы падсудных па справах, звязаных з удзелам у пратэстах, не разглядаюцца непрадузята і незалежна ў рамках закона. Паведамленне Следчага камітэта РБ ад 30 ліпеня 2021 года пра 4691 крымінальную справу, заведзеную за перыяд пратэснай актыўнасці, пацвярджае іх палітычную складовую і, як следства, падуладны характар следства.

Улічваючы, што ў інтарэсах незаконнага ўтрымання ўлады рэжымам ужываўся і працягвае ўжывацца гвалт супраць народа Беларусі і груба зневажаюцца правы чалавека, і кіруючыся Усеагульнай дэкларацыяй правоў чалавека, а менавіта

"Неабходна, каб правы чалавека ахоўваліся ўладай закона ў мэтах забеспячэння таго, каб чалавек не быў вымушаны звяртацца, у якасці апошняга сродку, да паўстання супраць тыраніі і прыгнёту",

мы лічым, што ў лік палітвязняў уваходзяць людзі, якія аказалі супраціў, проціпастаўляючы яго больш цяжкаму злачынству, абараняючы свае правы і дэмакратычныя каштоўнасці (у адпаведнасці з дактрынай “меншага зла”).

Зыходзячы з вышэйсказанага, мы заяўляем, што на момант напісання гэтага тэксту у Рэспубліцы Беларусь знаходзіцца больш за 1021 палітычнага зняволенага (колькасць указана на 22 кастрычніка 2021 года). Адпраўной кропкай для вызначэння статусу “палітычны зняволены” або “палітычная зняволеная” з'яўляецца крымінальная справа, ініцыяваная ў сувязі з пратэснай дзейнасцю, якая прывяла да пазбаўлення волі або абмежавання волі з накіраваннем у папраўчую ўстанову.

Гэтая лічба не з'яўляецца канчатковай з увагі на адзначанае вышэй паведамленне Следчага камітэта РБ ад 30 ліпеня 2021 года. Акрамя таго, колькасць палітычных зняволеных патрабуе пастаяннай актуалізацыі з улікам рэпрэсій, якія працягваюцца.

На дадзены момант у лік 1021 палітычнага зняволенага уваходзяць:

783 — людзі, якія знаходзяцца пад вартай (у ІЧУ, СІЗА, следчай турме) як падазраваныя або абвінавачаныя па крымінальных артыкулах у сувязі з пратэстамі; людзі, якія адбываюць пакаранне ў калоніях і турмах;
231 — людзі, асуджаныя да абмежавання волі з накіраваннем у папраўчую ўстанову (“хімія”);
7 — хатні арышт.

Акрамя таго, у дачыненні да яшчэ 287 чалавек мы прапануем выкарыстоўваць статус “тыя, хто зазнаў палітычна матываваны пераслед”. Усе яны праходзяць або праходзілі па крымінальных артыкулах у сувязі з пратэснай дзейнасцю. Іх справы павінны быць перагледжаны ў рамках закона і справядлівага суда, а ў далейшым яны павінны быць рэабілітаваны. У гэтую лічбу ўваходзяць людзі, якія не знаходзяцца ў зняволенні, але іх свабода абмежавана іншай або невядомай мерай пакарання:

187 — людзі, асуджаныя да абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову (“хатняя хімія”), уключаючы памілаваных зняволеных, якім змякчылі меру стрымання на абмежаванне волі без накіравання ў папраўчую ўстанову;
15 — людзі з падпіскай аб нявыездзе;
5 — папраўчыя работы / штраф;
15 — няма даных пра імя або месцазнаходжанне, але ёсць інфармацыя пра артыкулы абвінавачання і прысуд;
1 — людзі, асуджаныя з адтэрміноўкай выканання пакарання.

альбо людзі, якія праходзілі па крымінальных артыкулах у сувязі з пратэснай дзейнасцю, і яны “умоўна вызвалены” альбо пазбеглі адбыцця пакарання, але працягваюць знаходзіцца пад палітычным пераследам:

38 — вызвалены пасля адбыцця тэрміну пакарання, а таксама вызваленыя пасля следства з прычыны спынення крымінальнай справы;
9 — памілаваны;
17 — асуджаныя ў вымушанай эміграцыі (людзі, якім ужо вынеслі абвінаваўчы прысуд, але яны пакінулі тэрыторыю Беларусі да або падчас адбыцця пакарання).

Разам у агульную лічбу 1308 (1021+287) чалавек уваходзяць усе людзі, якія зазналі крымінальны пераслед з боку дзяржавы і пра якіх нам вядома. Па катэгорыях:

ёсць статус палітвязня ў цяперашні момант;
быў статус палітвязня, але ў цяперашні момант чалавек не пазбаўлены волі (памілаваныя, вызваленыя пасля следства з прычыны спыненай крымінальнай справы, асуджаныя ў вымушанай эміграцыі), але не быў рэабілітаваны;
людзі, якія не знаходзяцца ў зняволенні, але іх свабода абмежавана іншай або невядомай мерай пакарання.

Даныя пра гэтых людзей былі атрыманы праз іх сваякоў, сяброў, журналістаў, СМІ, ініцыятывы і арганізацыі, якія ўцягнуты ў дапамогу пацярпелым пасля падзей, звязаных з выбарамі прэзідэнта ў Беларусі.

У сваім бачанні сітуацыі мы абапіраемся на рашэнне ПАСЕ аб крытэрыях прызнання палітычным зняволеным, а менавіта “Асоба, пазбаўленая волі, лічыцца ”палітычным зняволеным”, калі:

затрыманне парушае адну з базавых гарантый Еўрапейскай канвенцыі аб абароне правоў чалавека і пратаколаў да яе (ЕКПЧ), у прыватнасці свабоды думкі, сумлення і рэлігіі, свабоды слова і інфармацыі, свабоды сходаў і асацыяцый;
затрыманне накладаецца выключна па палітычных прычынах без сувязі з якім-небудзь правапарушэннем;
па палітычных матывах тэрмін або ўмовы зняволення непрапарцыйныя цяжкасці злачынства;
затрыманне мае дыскрымінацыйны характар у параўнанні з іншымі асобамі;
зняволенне стала вынікам судовых разбіральніцтваў, якія яўна мелі несправядлівы характар і былі звязаны з палітычнымі матывамі ўлады.

На наш погляд, рашэнне аб прызнанні палітычным зняволеным, а таксама тым, хто зазнаў палітычна матываваны пераслед, павінна прымацца на падставе прэзумпцыі згоды, калі выпадак адпавядае названым крытэрыям. Такое рашэнне прынята ў мэтах забеспячэння бяспекі вязняў, на якіх могуць аказваць ціск, калі рашэнне і наступныя дзеянні ў іх абарону і падтрымку залежаць ад іх або іх сваякоў.

Чаму статус палітычнага зняволенага важны?

Статус палітычнага зняволенага ўплывае на тое, як беларусаў, зняволеных з-за пратэснай актыўнасці, успрымае міжнародная праваабарончая і палітычная супольнасць. Нямногія замежныя палітыкі і арганізацыі ведаюць усе нюансы палітычнай сітуацыі ў Беларусі. Многія з іх не ведаюць пра супрацьпраўны і гвалтоўны характар затрыманняў мірных грамадзян, якія вымушаюць іх абараняцца і ратаваць сваё жыццё. У разуменні замежных палітыкаў і арганізацый статус палітычнага зняволенага істотна адрознівае, напрыклад, несправядліва асуджанага зняволенага, які ўжыў самаабарону ва ўмовах прававога дэфолту, ад зняволенага, у чыёй справе няма палітычнай складовай. Такім чынам, статус палітычнага зняволенага надае затрыманым аўтарытэтнасць і магчымасць быць аб'ектам адвакатавання і гуманітарнай дапамогі.
Беларускія праваабарончыя арганізацыі заклікаюць міжнародную супольнасць патрабаваць вызвалення палітычных зняволеных, а да гэтага як мінімум задаволіць іх права на атрыманне своечасовай і поўнай медыцынскай дапамогі. Усе пераследаваныя па палітычных матывах беларусы і грамадзяне іншых краін, якія знаходзяцца ў месцах несвабоды, павінны атрымаць вызваленне і медыцынскае абслугоўванне, але, не будучы прызнанымі палітычнымі зняволенымі, яны выключаны з групы, якую мы заклікаем вызваліць і забяспечыць медыцынскай дапамогай.
Прызнанне палітвязнем здымае са зняволенага стыгму «злачынцы», вяртае чалавеку яго добрае імя і салідарнасць сусветнай дэмакратычнай супольнасці. Гэта становіцца плацдармам для кампаній салідарнасці з вязнем, напісання лістоў у месцы зняволення, падтрымкі яго сям'і і блізкіх. Такія дзеянні захоўваюць псіхалагічнае здароўе чалавека, падтрымліваюць яго дух.
Пільная ўвага сусветнай супольнасці да палітычных зняволеных сігналізуе рэжыму пра тое, што за яго дзеяннямі назіраюць і ўсе супрацьпраўныя дзеянні будуць зафіксаваны з мэтай прыцягнуць вінаватых да адказнасці. Гэта абараняе палітвязня ад актаў жорсткасці і гвалту з боку рэпрэсіўных структур.
Прызнанне палітычным зняволеным уплывае на працэс рэабілітацыі чалавека пасля зняволення. Звычайны крымінальны артыкул значна ўскладняе наступную сацыялізацыю чалавека. Гэта дадатковы цяжар для чалавека, які ўжо пацярпеў за свае погляды або барацьбу за дэмакратычныя свабоды. Статус жа палітычнага зняволенага не з'яўляецца ганебным у працэсе вяртання да нармальнага жыцця пацярпелага ад дзеянняў улады.
Актуальны колькасны паказчык палітычных зняволеных з'яўляецца індыкатарам маштабу рэпрэсій і важкім аргументам для сусветнай супольнасці і дэмакратычных палітычных сіл. Таму вельмі важна ўлічваць кожнага чалавека, які знаходзіцца ў зняволенні або сур'ёзна пацярпеў ад пераследу ўладаў.

Такім чынам, статус “палітычнага зняволенага”, а таксама прызнанне палітычна матываванага пераследу ў крымінальнай справе акажуць неабходную падтрымку пацярпелым, а таксама ўмацуюць праваабарончую і гуманітарную працу грамадзянскай супольнасці ў існуючым палітычным крызісе ў Беларусі.

Дадатак да заявы №2: Пра крытэрыі да статусу “палітычны зняволены”, выкладзеныя ў “Кіраўніцтве па вызначэнні паняцця «палітычны зняволены»

Мы заяўляем, што падыход да крытэрыяў “Кіраўніцтва па вызначэнні паняцця «палітычны зняволены», якое было распрацавана працоўнай групай праваабаронцаў з Азербайджана, Беларусі, Грузіі, Літвы, Польшчы, Расіі і Украіны, не выкарыстоўваецца адэкватна цяперашняй сітуацыі. Зыходзячы з ч. 1 пункта 3.3.а, у адпаведнасці з якой на дадзены момант зняволеныя надзяляюцца статусам “палітычны”, а менавіта:

“Нават пры наяўнасці фактараў, указаных у артыкулах 3.1 і 3.2., палітычным зняволеным не прызнаецца асоба, якая:

здзейсніла гвалтоўнае правапарушэнне супраць асобы, за выключэннем выпадкаў неабходнай абароны або крайняй неабходнасці”,

і далей, у ч. 2 пункта 3.3.а:

“Важна, каб яго вінаватасць у здзяйсненні такога злачынства была ўстаноўлена судом з захаваннем стандартаў права на справядлівы суд”,

мы заяўляем наступнае: калі мы прызнаём, што ва ўмовах цяперашніх рэпрэсій і падпарадкавання судовай улады рэжыму справядлівага суда не існуе, а таксама для пацвярджэння гэтага тэзіса абапіраемся на ўсю судовую вытворчасць і непрапарцыйныя меры пакарання, звязаныя з выбарамі прэзідэнта РБ 2020; а таксама на прызнанне Следчым камітэтам, што 4691 крымінальная справа заведзена за перыяд пратэснай актыўнасці; а таксама на гвалтоўныя і супрацьпраўныя (у балаклавах, без апазнавальных знакаў і пасведчанняў) затрыманні, што вызначаецца як “органы дзяржаўнай улады могуць наўмысна не звяртаць увагі на абставіны, якія абгрунтоўваюць неабходную абарону або крайнюю неабходнасць”,

то неабходна прызнаць наяўнасць палітычных матываў улад ва ўсіх справах, звязаных з пратэснай дзейнасцю і, як следства, частку з іх перагледзець у мэтах надання абвінавачаным і асуджаным статусу “палітычны зняволены”.

Далей у ч. 2 пункта 3.3.а:

“Неабходная абарона — гэта правамерная абарона асобы і правоў таго, хто абараняецца, і іншых асоб, а таксама ахоўваемых законам інтарэсаў грамадства і дзяржавы ад грамадска небяспечнага замаху шляхам прычынення шкоды асобе, якая замахваецца. Асноўнай адметнай прыкметай неабходнай абароны, якая адмяжоўвае яе ад іншых абставін, што выключаюць злачыннасць дзеяння, з'яўляецца прычыненне шкоды менавіта таму, хто замахваецца, а не іншым асобам. Напрыклад, такая абарона можа праяўляцца пры яўна неправамерных дзеяннях супрацоўнікаў праваахоўных органаў, якія дзейнічалі, у тым ліку, па незаконным загадзе”.

Калі мы ўлічваем гвалтоўнае ўтрыманне ўлады рэжымам, а таксама прававы дэфолт; то жорсткі гвалт супрацоўнікаў сілавых структур у адрас мірных дэманстрантаў; а таксама непрапарцыйны гвалт супрацоўнікаў сілавых структур у адрас дэманстрантаў, якія адрэагавалі на парушэнні іх правоў ужываннем гвалту ў адрас прадстаўнікоў людзей, што гвалтоўна ўтрымліваюць уладу пасля прэзідэнцкіх выбараў; а таксама бесперапынны палітычны пераслед удзельнікаў пратэсту — такія дзеянні з'яўляюцца незаконнымі, а таксама відавочна маюць палітычна матываваны характар. Такое становішча спраў пераўтварае ўсе крымінальныя справы з ужываннем неабходнай абароны і гвалту, заведзеныя ў сувязі з выбарамі прэзідэнта РБ 2020, у выпадкі крайняй неабходнасці або, як мінімум, у палітычна матываваныя, а справы, якія прадугледжваюць пазбаўленне волі, маюць падставы быць разгледжаны з пункту гледжання статусу “палітычныя зняволеныя”.