W ciągu ostatniego półrocza KGB aktywnie werbuje ludzi. W szczególności w ostatnich tygodniach dowiedzieliśmy się o szeregu przypadków, w których do rodziców Białorusinów przebywających za granicą przychodzą z groźbami i żądają kontaktów do ich dzieci, powołując się na to, że dzieci są związane z Centrum Nowych Idei (ośrodek analityczno-edukacyjny uznany za formację ekstremistyczną w 2025 roku).
Instrukcja — co robić
Dzwonią do Ciebie z telefonu rodziców i przedstawiają się jako funkcjonariusze KGB. Co robić?
Otrzymujemy coraz więcej informacji o przypadkach, w których z Białorusinami za granicą kontaktują się funkcjonariusze KGB. Najczęściej kontakt zaczyna się przez rodziców: dzwoni się do nich, zadaje pytania o dzieci i przekazuje żądanie nawiązania bezpośredniego kontaktu. Na szczęście w znanych nam przypadkach nie doprowadziło to dotąd do zatrzymań. Ważne jest jednak, by rozumieć: takie kontakty — to element systematycznych działań mających na celu wyszukiwanie ludzi do współpracy i zbierania informacji.
Jak przebiega werbunek?
W znanych nam przypadkach schemat zwykle wygląda tak:
- Kontaktują się z rodzicami i próbują uzyskać informacje o osobie przebywającej za granicą.
- Po zdobyciu kontaktu odzywają się już bezpośrednio.
- Stosują groźby, presję, manipulacje albo, przeciwnie, „życzliwe” propozycje.
- Próbują wciągnąć człowieka w długotrwałą komunikację.
Głównym celem takich kontaktów jest nakłonienie człowieka do długoterminowej współpracy, uzyskanie jak największej ilości informacji i stworzenie sytuacji, w której zerwanie kontaktu będzie już niemal niemożliwe.
Dlatego najważniejsza zasada — nie dać się wciągnąć w ten proces.
Krok 1. Porozmawiaj z rodzicami
Wyjaśnij prostymi słowami, że ludzie, którzy szukają informacji o Tobie, nie pomagają Ci i nie działają w Twoim interesie. Regularnie przypominaj podstawowe zasady bezpieczeństwa:
- nie rozmawiać o Tobie przez zwykły telefon;
- nie przekazywać Twoich danych kontaktowych;
- nie subskrybować nieznanych kanałów na czyjąkolwiek prośbę;
- nie udostępniać informacji osobistych o Tobie.
Takie rozmowy najlepiej powtarzać co kilka miesięcy, ponieważ ludzie mogą zapominać zasady bezpieczeństwa lub przestawać traktować zagrożenie poważnie.
Krok 2. Uzgodnij z rodzicami „legendę”
Jedna z najbezpieczniejszych taktyk: „Córka (syn) wyjechała, prawie nie mamy kontaktu, nie wiemy, gdzie teraz jest”.
Dzięki temu rodzice będą mogli odpowiadać: „Nie wiem”, „Nie mam informacji”, „Nie mogę pomóc”, „Nie znam numeru”.
Takie stanowisko nie pozwala nikomu uzyskać dodatkowych informacji i nie zostawia przestrzeni do dalszej presji na rodziców.
Krok 3. Przygotuj rodziców na ewentualne ponowne kontakty
Jeśli Twoi rodzice są gotowi przejąć nieco większą kontrolę nad sytuacją, można przygotować ich na wypadek ponownych kontaktów — niech zadają pytania:
- Pełne imię i nazwisko funkcjonariusza?
- W jakiej sprawie szukacie mojego syna / mojej córki? Czy zostało wszczęte jakieś postępowanie?
- Jak mogę sprawdzić Pana uprawnienia?
Można to tłumaczyć ostrożnością w związku z licznymi przypadkami oszustw w internecie i przez telefon.
Krok 4. Zwróć uwagę na bezpieczeństwo urządzeń rodziców
Jeśli funkcjonariusze mieli fizyczny dostęp do telefonu rodziców, nie można wykluczyć, że na urządzeniu zmieniono ustawienia bezpieczeństwa, zainstalowano dodatkowe oprogramowanie lub uzyskano dostęp do kont.
Dlatego najlepiej:
- nowa karta SIM;
- nowe urządzenie;
- nowe hasła;
- ponowna konfiguracja komunikatorów.
Jeśli rodzicom trudno zrobić to samodzielnie, można poprosić o pomoc osoby, którym ufasz.
Krok 5. Jeśli skontaktowali się z Tobą
Jeśli funkcjonariusze skontaktowali się z Tobą, nie odpowiadaj im, rób zrzuty ekranu podejrzanych wiadomości, a następnie zablokuj kontakt. Werbunek — to jedna z taktyk KGB. Ich celem nie jest zatrzymanie ludzi, lecz znalezienie ich i usidlenie do współpracy wszelkimi metodami (groźbami, „przyjaźnią” itd.).
Tym samym odmowa kontaktu nie daje im możliwości kontynuowania werbunku.
Krok 6. Zachowaj spokój
Takie sytuacje wywołują stres. Zwłaszcza gdy presja wywierana jest przez rodziców. Jednak w większości przypadków najskuteczniejsza taktyka — nie wchodzić w komunikację, zawczasu przygotować rodziców i regularnie przypominać o zasadach bezpieczeństwa.
Im mniej informacji o Tobie mają i im mniej możliwości kontaktu dostają — tym trudniej wciągnąć Cię w dalszą komunikację.